عضويت ورود
نام کاربری: رمز عبور:
Tebyan Islamic Propagation Office in Golestan
مقام معظم رهبری
 آرشيو اخبار:
شنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۹ - Saturday 19 September 2020
مرکز مشاوره آنلاین

بخش مشاوره آنلاین پورتال به منظور طرح سوالات راه اندازی شده است. شما میتوانید سوالات خود را در زمینه های مختلف ازجمله مذهبی، خانوادگی و غیره... مطرح کرده و توسط متخصص بررسی و به آنها پاسخ داده می شوند.
برای طرح سوال یا مشاهده ی سوالات دیگران، وارد بخش مشاوره آنلاین شوید.

مشاوره آنلاین

لینک های تصویری

تاثیر فرهنگ اسلامی بر سلامت ازدواج جوانان

۱۳۹۲/۱۰/۲ تعداد بازدید: ۲۷۵۱
print

ازدواج مهمترین رسم اجتماعی برای دستیابی به نیازهای عاطفی افراد به شکل رابطه ای انسانی، پیچیده و ظریف می باشد...

  تاثیر فرهنگ اسلامی  بر سلامت ازدواج جوانان

چکیده
ازدواج مهمترین رسم اجتماعی برای دستیابی به نیازهای عاطفی افراد به شکل رابطه ای انسانی، پیچیده و ظریف می باشد. دلایل اصلی ازدواج عشق و محبت، داشتن شریک همدل در زندگی، ارضای نیازهای عاطفی- روانی، جنسی و افزایش شادی است. هدف این تحقیق انجام مقایسه بین دستورات و سفارشات الهی با منشاء دین اسلام، در کنار نتایج تحقیقات محققین داخلی و خارجی درباره معیارهای ازدواج موفق برای جوانان می باشد. لذا برای تحقق به این امر گزیده هایی از آیات کتاب آسمانی قرآن و سخنان گرانبهای پیامبر اسلام (ص) و ائمه معصومین (ع) را به عنوان مهمترین معیارهای ازدواج از دیدگاه اسلام مانند کسب رضایت والدین یا مشورت درامر ازدواج، همتا بودن خانواده ها، تقوا و دین داری، خوشرویی، ابراز محبت، داشتن وفاداری، داشتن توانایی مالی، سلامت جسمانی و زیبایی ظاهری، مهریه کم، اختلاف سنی (سن مناسب) و همچنین نادرستی عمل طلاق را بیان نمودیم و در پایان با این وجود که معیارهای دینی نسبت به معیاری نفسانی و عقلانی- احساسی از مزایای بی شماری بهره مند می باشد ولی قضاوت را با توجه به فرامین دینی و نتایج محققین داخلی و خارجی، بر عهده خوانندگان گذاشتیم که کدامین راه سبب موفقیت ازدواج جوانان می گردد ؟ دین یا ...
1-    مقدمه
ازدواج به عنوان مهمترین و عالی ترین رسم اجتماعی برای دستیابی به نیازهای عاطفی افراد همواره مورد تایید بوده است. ازدواج رابطه ای انسانی، پیچیده و ظریف است. دلایل اصلی ازدواج عمدتا عشق و محبت، داشتن شریک و همراه در زندگی، ارضای نیازهای عاطفی- روانی، جنسی و افزایش شادی و خشنودی است (1). ازدواج مهمترین قدمی است که انسان در زندگی خود برمی دارد. این اقدام ممکن است تمام زندگی فرد را از نوبسازد و یا خراب کند. ممکن است وجود و شخصیت فرد را بنا کند و یا متلاشی سازد می تواند باعث رشد هر جنبه از اخلاق گردد و یا باعث شکست و افسردگی می گردد. همچنین مظاهری (1383) متذکر می شود که انتخاب همسری مناسب در سعادت و بدبختی فرد نقش اساسی دارد. مرحله تشکیل خانواده و ازدواج اولین و مهمترین مرحله در سیکل زندگی خانوادگی می باشد و در آن انتخاب همسری مناسب صورت می گیرد و موفقیت در دیگر مراحل زندگی به موفقیت در این مرحله بستگی دارد (12). از جنبه فرهنگ اسلامی انتخاب همسر برای امر ازدواج به دلایل مختلف صورت می گیرد و همچنین آثار آن در زندگی افراد بسیار پربرکت می باشد. بطوری که در کتاب آسمانی قرآن اشاره شده است که از نشانه های پروردگار این است که از خودتان همسری آفرید تا نزد او آرامش یابید و بین شما مودن و محبت را قرار داد. در این خلقت نشانه هایی است برای قومی که اهل اندیشه اند (25). همچنین پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: هرکس ازدواج کند نصف دینش را حفظ کرده است پس از خداوند در نصف دیگرتان بترسید، این راهنمای بزرگ انسان ها، هیچ بنایی را در اسلام در نزد خدا محبوب تر از بنای ازدواج معرفی نمی نماید (10). و از آثار آن می توان به خشنودی خدا و اولیاء خدا، آرامش روحی و سلامتی جسمی انسان، احساس لذت و طهارت، افزایش ارزش عبادت، فزونی روزی، ارضاء شهوت جنسی و کنترل آن، پرورش فرزند صالح اشاره نمود. در رابطه با دقت در انتخاب همسر امام صادق (ع) می فرمایند: زن چون گردنبند است، نگاه کن چه به گردن خود می آویزی (10). همچنین در قرآن اشاره شده است که زنان برای شما لباسند و شما لباسید برای آنها (25). تحقیقات نشان می دهد که افرادی که ازدواج کرده اند بطور متوسط سالم تر و خوشحال تر از آنهایی هستند که ازدواج نکرده اند (26). افراد سالم از نظر روانی، پیرامون مسائل مربوط به شرایط اجتماع و آینده آن، دیگاه امیدوارانه دارند، در حالی که افراد ناسالم، در مورد این مسائل ناامیدمی باشند (3). بطور کلی بیشتر مشکلاتی که افراد دارند یا از خانواده شروع می شود یا به خانواده ختم می شود (26). بی شک هدف اصلی ازدواج، تشکیل خانواده ای سالم، سازگار و پایدار که زمینه های لازم برای بهداشت روانی و کنش وری بهنجار اعضای خود را تامین کند، می باشد (26). طبق نتایج تحقیق احمدنیا و مهریار (1384) 3/42 و 2/36 درصد از پاسخوگویان دختر حاضرند به ترتیب از اشتغال و تحصیلات خود به نفع ازدواج بگذرند که نشان دهنده میزان اهمیت این امر مقدس در میان دختران می باشد. یکی از مشکلات موجود در جوامع فعلی بروز مشکلات عدیده در زمینه خانواده و ازدواج است. گرچه تا کنون ابزارهای زیادی برای بررسی مشکلات خانوادگی و ازدواج ابداع شده است، اما اکثر آنها از اعتبار و روایی لازم برخوردار نیستند (9). از عواملی که در یک ازدواج تاثیر گذار هستند می توان به موارد زیر اشاره نمود : عوامل سیاسی، اجتماعی، تحصیلات، عوامل فرهنگی (مثل مذهب، آداب و رسوم، لباس و پوشش)، اقتصادی و اجتماعی، اخلاقی، روانی، جسمی و ژنتیکی، سن، شغل و غیره. ازدواجی که بدون در نظر داشتن عوامل فوق انجام گیرد احتمال خوشبختی در آن کم است (21). همچنین خانواده نیز علاوه بر موارد فوق، نقش اساسی در زندگی افراد بازی می کنند (20 ). جامعه ایرانی، جامعه ای است با بنیان های قوی فرهنگی و سنتی که در آن دین نقش مهمی در زندگی مردم ایفا می کند. اگر چه اسلام در خصوص روابط بین دو جنس حد اعتدال را توصیه نموده است ولی دوستی دختر و پسر چه علنی و چه پنهانی طبق تلقی کنونی از این گونه دوستی ها در جامعه منع می شوند. به خصوص معیار تفکیک این دوستی ها، انگیزه در این گونه دوستی ها است، در صورتی که هول و هوس باشد نشانه نادرستی عمل توسط اسلام است. بنابراین اسلام تنها رابطه صمیمانه و دوستانه بین دو جنس را از طریق زوجیت و همسری مجاز می داند (17). ولی روابط آزاد دختر و پسر پیش از ازدواج در جامعه ما پدیده ای است نو که در هیچ دوره ای از کشور ما بدین گستردگی (چه در سطح رفتاری و چه در سطح نگرشی) دیده نشده است. چرا که این روابط در فرهنگ، هنجارها، آداب و رسوم، و ارزش های جامعه ایرانی هیچ جایگاهی نداشته است. اما در سال های گذشته، همراه با افزایش دانش آموختگی زنان و حضور گسترده آنان در گستره های مختلط اجتماعی، و همچنین با گسترش چند و چون رسانه های گروهی و دگرگونی های بنیادی در بستر زمینه های فرهنگی، جامعه پذیری، پدیده روابط و معاشرت پیش از ازدواج، از درون روابط شخصی جوانان در حال زایش است و یافته های پژوهشی نیز این گفته را تایید می کند. گسترش روزافزون این گونه روابط می تواند زمینه ساز بسیاری از مسائل و دشواری های و ناهنجاری های فردی و اجتماعی شود و همچون مسئله ای اجتماعی بر برخی از نهادهای جامعه اثر گذارد، همچنان که افزایش نرخ طلاق، کاهش نرخ ازدواج، و افزایش فرزند نامشروع، که تا اندازه ای پیامد این گونه روابط پیش از ازدواج است، می تواند نهاد ازدواج و خانواده را با چالش هایی بنیادی روبرو سازد (27). در ایران به علت حساسیت موضوع، مطالعات اندک و اغلب جامعی بر روی روابط با جنس مخالف قبل از ازدواج انجام شده است. این مطالعات اندک، نشان داده اند که بین 58-54 درصد دانشجویان دانشگاه ها روابط دوستی قبل از ازدواج را تجربه می کنند. در حالی که روابط جنسی قبل از ازدواج از 8 درصد (صبور پارسا، 1384) تا 12 درصد (سیمبر، 1382) در تغییر است. بین 28-8/12 درصد نوجوانان رابطه جنسی قبل از ازدواج را گزارش کرده اند. اگر چه جزئیات بیشتر در مورد رابطه جنسی آنان در این مطالعات مشخص نشده است. شواهد اخیر در واقع بیانگر میزان قابل تامل شیوع روابط با جنسی مخالف در بین جوانان می باشد. نتایج این مطالعه به این موضوع اشاره دارد که کارکرد خانواده شامل روابط خانوادگی، نگرش والدین و احترام به نظرات والدین بر رفتارهای جنسی جوانان بیشتر موثر است تا ساختار خانواده مانند زندگی با هر دوی والدین و یا سواد مادر (17). در همین راستا برای جلوگیری از شیوع مفاسد اجتماعی و اخلاقی، امر ازدواج، برای جوانان ضروری می باشد و جوانان باید بدانند که قبل از پذیرفتن هر مسئولیتی در زندگی باید آگاهی از معیارهای صحیح و اصولی مطابق با مضامین مذهبی خود در جهت نیل به خوشبختی و سعادت داشته باشند و اقدام به رعایت تمام یا بخش اعظمی از آن را بنمایند. هدف از انجام این تحقیق انجام مقایسه بین دستورات و سفارشات الهی با منشاء دین اسلام در کنار نتایج تحقیقات محققین داخلی و خارجی درباره معیارهای ازدواج موفق برای جوانان می باشد.
2-    روش تحقیق
تحقیق انجام شده از لحاظ ماهیت روش تحقیقی از نوع گردآوری مطلب می باشد،که در این تحقیق از منابع مختلف و معتبر به منظور پیشبرد اهداف موضوع استفاده شده و همچنین تمام تلاش ها به گونه ای صورت گرفته تا رعایت کامل امانت داری ادبی و علمی با ذکر منابع صورت گرفته باشد.
3-    نتیجه گیری
در این تحقیق برگزیده هایی از آیات کتاب آسمانی قرآن و سخنان گرانبهای پیامبر اسلام (ص) و ائمه اطهار (ع) را به عنوان مهمترین معیارهای ازدواج از دیدگاه اسلام بیان می گردد و همچنین بعضی از نتایج مطالعات صورت گرفته محققین داخلی و خارجی را در همین راستا در جهت تصدیق هر چه بیشتر بر صحیح بودن معیارهای دینی نسبت به معیارهای هوای و هوس به ظاهر عقلانی -  احساسی از نظر بیگانگان و افراد جدا افتاده از دین، خدمت شما جوانان محترم اشاره می گردد. مهمترین این عوامل کسب رضایت والدین یا مشورت درامر ازدواج، همتا بودن خانواده ها، تقوا و دین داری، خوشرویی، ابراز محبت، داشتن وفاداری، داشتن توانایی مالی، سلامت جسمانی و زیبایی ظاهری، مهریه کم، اختلاف سنی (سن مناسب) به حساب می آیند. لازم به ذکر است که در پژوهش های علمی مختلف معیارهای ازدواج با کمی تفاوت تقریبا همگی مشابه می باشند که از آن جمله می توان به معیارهای ازدواج دانشجویان دانشگاه های مختلف که به ترتیب ویژگی اخلاقی، اصالت خانوادگی، مسئولیت پذیری، اعتقادات دینی، وضعیت ظاهری، تمکن مالی معرفی نماییم (14).
1-3- رضایت والدین با انجام اجازه یا مشورت درامر ازدواج :
در رابطه با مشورت با پدر و مادر برای ازدواج امام علی (ع) می فرمایند : هیچ پشتیبانی مانند مشورت کردن نیست (10). همچنین امام صادق (ع) درباره گرفتن اجازه ازدواج دختران از پدر می فرمایند : دختران باکره نباید ازدواج کنند، مگر با اجازه پدرانشان (10). در نقطه نظر نتایج تحقیقات علمی صورت گرفته حقیقی زاده و همکاران (1389) اظهار داشتند که بطور اکثریت دانشجویان والدین را موثرترین افراد در امر انتخاب همسر و ازدواج می دانند چرا که زوج جوان بدون مشورت با والدین ممکن است حمایت های عاطفی و اجتماعی والدین خود را از دست بدهند و استرس زناشوئی در ازدواج آنها تشدید شود قطعی است که چنین سبک ازدواج در صورتی که از مهارت روابط انسانی کافی برخوردار نباشد، بسیار شکننده است (13). همچنین در تحقیق دیگری دانشجویان، دخالت خانواده در امر انتخاب همسر را بسیار با اهمیت می دانند که با یافته های حرازی و همکاران (1380) و یزدانی و همکاران (1376) همسو بوده است (14).
2-3- همتا بودن خانواده ها :
امام صادق (ع) می فرمایند : همتا بودن در این است که داماد با عفت باشد و مقداری از مادیات داشته باشد که زندگی را بتواند اداره کند (10). پیامبر اکرم (ص) درباره تشابه اخلاقی، مذهبی و فرهنگی خانواده ها در امر انتخاب همسر برای ازدواج می فرمایند : برای ازدواج پرهیز کنید از ازدواج با زن زیبایی که از خاندان بد و پلید به وجود آمده باشد (6). در جنبه های پژوهشی در تحقیق شفیعی که در میان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان صورت گرفت مشاهده شد که دانشجویان تمایل دارند که با افرادی ازدواج کنند که همسطح خانواده شان باشد (21). در تحقیق حسینی و همکاران (1385) مشاهده شد که در حیطه خانوادگی برای اکثریت زنان اصالت خانوادگی بیشترین و تحصیلات دانشگاهی والدین همسر کمترین اهمیت را داشتند. در پژوهش موسوی (1373) با بالا رفتن سن ازدواج اکثریت زنان به اصالت خانوادگی اهمیت می دهند (12).
3-3- تقوا و دین داری :
پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: هرگاه برای دختران شما خواستگاری آمد که دین و اخلاقش را می پسندید قبول کنید و در غیر این صورت موجب فساد بسیار و فتنه در زمین می گردد. در درباره داشتن تقوا امام حسن (ع) به یکی از نزدیکان خود درباره ازدواج دخترش مشورت می دادند، حضرت فرمودند: دختران خود را به مرد باتقوا شوهر بدهید، زیرا اگر او را دوست بدارد احسان و اکرامش می کند و اگر دوستش نداشته باشد به او ظلم نخواهد کرد (10). در پژوهش های صورت گرفته توسط زارع شاه آبادی و زارع شاه آبادی (1381) در خصوص معیارهای همسر گزینی در بین دانشجویان دانشگاه یزد، دختران بیشتر بر معیارهای مذهبی در انتخاب همسر، تاکید داشتند (12). در مطالعه دیگری که در بین دانشجویان دانشگاه بم صورت گرفت نتایج حاکی از آن بود که دانشجویان ایمان و اخلاق خوب را صفت اصلی همسر ایده آل معرفی کردند که نشان از وجود معیارهای عالی اخلاقی بوده و اصولا آنها همسرانی برون گرا و اجتماعی را دوست دارند (برهانی و همکاران، 1380). طبق تحقیق موحد و عباسی شوازی (1385) در میان دانشجویان مشاهده شد که 4/89 درصد دارای باورهای دینی بالایی داشتند ولی تنها اندکی از آنها پای بند به ارزش های دینی (معاشرت با جنس مخالف پیش از ازدواج) بودند. همچنین هر چه دینداری افراد بیشتر باشد، احتمال این که روابط جنسی را با جنس مخالف دیرتر آغاز کند افزایش می یابد و درگیر شدن افراد در آمیزش جنسی را تا 50 درصد کاهش می دهد. دخترانی که گزارش کرده اند درگیر روابط جنسی نشده اند دلیل آن را ارزش های اخلاقی – مذهبی و انگیزه هایی برای پرهیزکاری دانسته اند (27). همچنین مسئولیت پذیری و پای بندی به اعتقادات مذهبی از معیارهای بسیار مهم دانشجویان مورد بررسی می باشد (14). با توجه به نقش فرهنگ و اعتقادات مذهبی در کشور و پای بندی جامعه به سنن و آداب، به نظر می رسد که در جامعه یارانی ازدواج و تشکیل خانواده، مهمترین نقش را در دوره بزرگسالی داشته باشد (13).
4-3- خوشرویی، ابراز محبت و وفاداری:
خداوند با توجه به اهمیت این موضوع در قرآن می فرمایند: با زن های خود به نیکویی رفتار کنید (سوره نساء، آیه 18) (25). همچنین پیامبر اکرم (ص) می فرمایند : اگر مردی به همسرش بگوید (من تو را دوست دارم) این جمله هیچگاه از دل زن خارج نمی شود (10). درباره محبت امام صادق (ع) می فرمایند: محبت بر زنان از اخلاق پیغمبران است (2). در ارتباط با وفاداری در امر انتخاب همسر در بین گروه زنان متاهل و مجرد، وفاداری اهمیت بسیار بالایی داشت (14). نتایج تودوسیژویک و همکاران (2003) نشان داد که صداقت در معیارهای ازدواج از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد (12).
5-3- توانایی مالی:
درباره ازدواج موفق در کتاب آسمانی قرآن آمده است که اگر مرد و زنی فقیر باشند، خدا به لطف خود آنان را غنی و بی نیاز خواهد فرمود که خدا به احوال بندگان آگاه و رحمتش وسیع است (سوره نور، آیه 32) (25). مطالعات حیدری و همکاران (1387) همانند مطالعه  و همکاران (1998) داشتن تمکن مالی و مسکن را از اولویت های انتخاب همسر بین دو جنس دانسته اند (14). میری و همکاران (1374) در پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند به این نتیجه رسیدند که مهمترین موانع ازدواج علل اقتصادی و سپس عدم اطمینان می باشد (13). پس جوانان با توصیه های ارزشمند اسلام قدم در میدان زندگی گذارند و با کمک گرفتن از اوامر الهی زندگی خود را با فرد مورد انتخاب خود شروع نمایند که خود احساس مسئولیت همسر در زندگی انگیزه ای دو چندان به جوانان برای کار و تلاش و کوشش و موفقیت در کارها به انسان تزریق می نماید و کسی با امید به لطف پروردگار دست به این امر مقدس بزند، مطمئنا پروردگار حامی آنها در مشکلات و سختی ها خواهد بود و با برکتی که در زندگی برای زوجین ایجاد می گردد، البته با داشتن توقعات مقدور و پایین در اوایل زندگی، این عهد زناشوئی برای هر دو طرف شیرین تر از گذشته می شود و در صورت تاخیر در این امر امکان به وجود آمدن  آسیب های روانی و اخلاقی برای جوانان جامعه افزایش می یابد.
6-3- سلامت جسمانی و زیبایی ظاهری :
امام صادق (ع) می فرمایند: زن زیبا را انتخاب کنید که مرد را اشباع کند ولی هنگام ازدواج تمام اهمیت را نباید به مال و زیبایی داد. بطوری که اگر با زنی که دین ندارد، ازدواج کنید، سعادت شما را تباه می کند. همسری انتخاب کنید که در عین جمال زیبایی دارای اخلاق و دین هم باشد، تا با تفاهم کامل زندگی کنید. در هنگام دقت در انتخاب همسر به تناسب جسمانی دختر و پسر نیز توجه شده است بطوری که امام صادق (ع) می فرمایند: مرد هنگامی که می خواهد با زنی ازدواج کند، اشکال ندارد که به صورت و بازوی او نگاه کند (10). نتایج تحقیق فینگلد (1996) بروی دانشجویان آمریکا نشان داد که دانشجویان پسر زیبایی و جذابیت فیزیکی همسر را ضروری ترین ویژگی برای انتخاب همسر ایده آل دانسته اند. همچنین  و همکاران (1996) در مطالعه ای در آمریکا اظهار داشتند که جذابیت ظاهری زن نقش موثری در روابط بین زن و شوهر دارد. نتیجه مطالعه حاضرحیدری و همکاران  با یافته های کامکار و همکاران (1378)، یزدانی و همکاران (1376) و حق دوست و همکاران (1375) همخوانی دارد. در مطالعه حرازی و همکاران (1380) زیبای جز پنج صفت اصلی همانند مطالعه حاضر بود، اما کم اهمیت تلقی شده است. تفاوت نتایج معیارهای ازدواج بین دانشجویان آمریکایی و ایرانی به فرهنگ غربی آنها و همچنین توجه به ارزش های دینی در امر ازدواج می باشد (14).
7-3- مهریه کم و آسان گیری ازدواج :
خدواند بزرگ در قرآن کریم می فرماید "آتو نساء صدقاتهن نحله" یعنی مهریه زنان را که به خود آنها تعلق دارد و غطیه و پیشکشی از جانب شما به آنها است به خودشان بدهید. در مورد سبک بودن مهریه و آسان قرار دادن شرایط همسری از طرف پیشوایان اسلام بسیار توصیه شده است. بطوری که زنان که فقط با مهریه های سنگین و شرایط مالی  زیاد حاضر به ازدواج می شوند شوم و بی برکت شمرده شده اند (21). امام علی (ع) می فرمایند: مهر زنان را زیاد نکنید که موجب کدورت و دشمنی است (10). همچنین در این باره پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: مهریه ها را سنگین نگیرید، مهر و محبت را خدا باید فراهم کند (2). همه مسلمانان جهان می دانند که مهریه حضرت فاطمه زهرا (ع) زره ای جنگی بود که امام علی (ع) آن را فروخت و هزینه این امر مهم کرد ولی در برخی از روایات مهریه این بانوی بزرگ اسلام شفاعت گنهکاران امت پدرش می باشد (10). طبق اعلام استانداری یزد (1375)، تهیه جهیزیه، وضعیت ظاهری و مهریه را یکی از دلایل مشکلات ازدواج و افزایش در سن ازدواج دختران برشمرده است. همچنین در تحقیقات ربانی و سارانی  تحصیلات، تورم اقتصادی، بالا بودن هزینه ازدواج و مهریه زیاد هم اشاره شده است (8)
8-3- اختلاف سنی مناسب/ سن مناسب ازدواج:
سن مناسب ازدواج طبق توصیه اسلام، بعد از رسیدن به سن تکلیف و در ایران عموما پایین بوده است و مردان و زنان مجرد از نظر اجتماعی تحت فشار بودند که زودتر ازدواج کنند. از آنجایی که مجموعه ای از احکام مذهبی بر شیوه ارتباط زنان و مردان با یکدیگر در جامعه حاکم بود، فرصت تعامل زوجین قبل از ازدواج، تحت کنترل و نظارت دقیق خانواده ها بود و مخصوصا توسط خانواده دختر، محدود می شد. در این شرایط، انتخاب همسر برای فرزندان عمدتا توسط والدین و از بین خویشان صورت می گرفت. و پیدا کردن همسر مناسب برای فرزندان واقع در سن ازدواج و ترتیب دادن یک ازدواج شایسته برای آنان وظیفه خانواده به شمار می رفت (22).  پسر و دختری که به سن بلوغ و رشد رسیده اند، باید با حذف تشریفات، با کمک پدر و مادر و فامیل، یا کار کردن دختر هر چه زودتر ازدواج کنند و این سنت موکد پیامبر اکرم (ص) را به تاخیر نیندازند. پدران و مادران نباید از گستاخی و بی بندو باری جوانان بالغ و عزب شکایت کنند. غریزه جنسی یک واقعیت است و دلیل عواقب وخیم پاسخ ندادن به آن، همه انحرافات جنسی متعدد است که تنها برخی از آن را از رسانه های گروهی جهان و آمار فحشائی که می دهند با خیر می سازد (7). شریعت مقدس اسلام که قانون گذارش همان آفریننده انسان و تمام جهان است، حداقل سن ازدواج را برای پسر و دختر که در این سن می توانند اقدام به ازدواج نمایند، طبق طبیعت و فطرت آنها، ابتدای بلوغشان قرار داده است و هیچ پسر و دختری قبل از رسیدن به سن بلوغ حق ندارند ازدواج کنند و اگر اولیای پسر و دختر نابالغ، عقد ازدواج را منعقد ساختند، تنفیذ و صحت آن ازدواج مشروط به بالغ شدن و موفقیت آنها است. البته شارع اسلام هیچ گاه واجب نکرده است که پسر در پانزده سالگی یا دختر در نه سالگی ازدواج کند، چنانچه ازدواج خود رسول اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) و فرزندانش همگی سال ها بعد از رسیدن به سن بلوغ انجام یافته است، در این بین ازدواج بانوی نمونه اسلام و الگوی زنان عالم حضرت زهرا (س)، بنا به نقل بعضی از تواریخ نویسان در هجده سالگی بوده است. نظر اما صادق (ع) درباره ازدواج در سنین پایین (کمتر از بلوغ) آن است که این گونه همسران غالبا الفت نمی گیرند. از نظر اسلام بهتر آن است که فاصله سن دختر شش سال کمتر از پسر باشد. پیامبر اکرم (ص) درباره سن ازدواج، نسبت به دختران می فرمایند : دختران باکره مانند میوه های روی درختان اند، همانطور که میوه نه در زمانی که کال و نارس است باید چیده شود و نه زمانی که بپوسد و فاسد شود، دختری که نتواند شوهر را درک کند و از وظایف همسرداری عاجز باشد و نتواند قبول مسئوایت کند، میوه کال و نارسی است که هنوز باید روی درخت (در خانه پدر) بماند تا گذشت زمان، او را رسیده و شیرین و آبدار کند، و باز اگر دختری نشاط و طراوت جوانی را از دست بدهد و ازدواج نکند، در حقیقت، همان میوه روی درخت مانده و پوسیده و تباه شده ای است که هر چه بیشتر بماند بر افسردگی و پژمردگی اش افزوده می شود و به گندیدگی و عفونت می رسد و دیگر آب رفته به جوی باز نمی گردد (6). در تحقیق حقیقی زاده و همکاران  اکثر پسران و دختران وجود 6-4 سال را مناسب ترین فاصله سنی برشمردند که با تحقیقات حیدر و توکل (1380) بر روی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی همدان ، بخشی در سال 1376 در دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان ، کامکار و تبار (1378) در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی یاسوج  هم راستا بود که در باره تبین این یافته باید ذکر نمود که این نظر اکثریت دانشجویان ناشی از نوعی هنجار فرهنگی است که قائل به تفاوت سنی زوجین یعنی کمتر بودن سن زن نسبت به سن مردی که می خواهد با وی ازدواج کند (13). متاسفانه سن ازدواج زنان طبق مطالعات انجام گرفته در ایران نشان می دهد  که در دهه های  اخیر افزایش یافته است که بخش عمده ای از آن ناشی از فعالیت هایی مانند ادامه تحصیل در دختران می باشد ولی بخش های دیگر دلیل بر وجود مشکلات اساسی در تشکیل امر ازدواج برای پسران به عنوان فرد مسئول زندگی و به طبع دختران به عنوان شریک زندگی تحت تاثیر قرار گرفته (24).
9-3- نادرست بودن طلاق در فرهنگ اسلامی :
امام جعفر صادق (ع) می فرمایند: هیچ حلالی نزد خدا مغبوض تر از طلاق نیست (2). تحقیقات نشان داده اند در زوج هایی که بیشترین اختلاف را قبل از ازدواج با یکدیگر دارند، میزان طلاق بیشتر است (1). در تحقیق رحمت اللهی و همکاران، مهمترین آسیب های روابط زناشوئی زوجین در شهر اصفهان را مشکلات رفتاری با همسر، مشکلات عاطفی، تفاوت های ویژگی های شخصیتی، مسائل مربوط به اوقات فراغت، مشکلات ارتباطی و الگوهای ارتباطی برشمرده می شود (19). در ایران نیز طبق آمار انتشار یافته در سال 1347 آمار طلاق در کل کشور ایران برابر 15256 مورد بود، در حالی که در سال 1360 به 244233 مورد افزایش یافته است و متاسفانه این روند افزایش همچنان ادامه دارد. نتایج تحقیق بنی جمال و همکاران (1383) نشان داد که قشر مراجعه کننده به دادگاه خانواده و متقاضیان طلاق در مجموع از خانواده های کم بنیه از نظر اقتصادی – اجتماعی بودند. این نتایج با یافته های پژوهش ساروخانی (1370) در تهران همسو می باشد. یافته های این تحقیق موید آن می باشد که هر قدر در سطوح قشر بندی اجتماعی پایین تر آید، میزان طلاق رو به افزایش می گذارد و میزان طلاق در بین گروه های دارای منزلت حرفه ای و فنی کمتر است (4). همچنین جالب است بدانید که  آمار ازدواج در تهران  با وجود افزایش جمعیت کاهش یافته است. آخرین آمار سازمان ثبت احوال کشور نشان می دهد که میزان طلاق  در کشور از 21/7 درصد در سال 1379 به 41/13 درصد افزایش یافته است و در مقابل تعداد ازدواج 1 درصد کاهش یافته است (15). شواهد تجربی موید نفوذ ارزش های غربی در ساختار و روابط زناشوئی جوامع در حال توسعه است. فرآیند نوسازی، جوامع سنتی در حال گذار را با چالش های پردامنه ای در قلمرو ازدواج مواجه کرده است: بالا رفتن سن ازدواج، تغییرات نقش زن در روابط زناشوئی، عشق به عنوان دلیل ازدواج، روابط پیش از ازدواج و ترجیحات نو در همسر گزینی. ویژگی هایی که مردم باور دارند در انتخاب شریک ازدواج حائز اهمیت هستند، در فراخنای 57 سال، تغییرات متعددی را در مناطق جغرافیایی گوناگون در ارزش های همسر گزینی نشان می دهد. در هر دو جنس، اهمیتی که به جذابیت جسمانی در طرف مقابل داده می شود، افزایش یافته است. اهمیت مهارت خانه داری در زنان برای مردان تنزل پیدا کرده است. برای هر دو جنس اهمیت جاذبه دو جانبه و عشق افزایش یافته است (18). یکی از اساسی ترین مشکلات زوج های جوان مسئله ارتباط است و ارتباط نیز تحت تاثیر باورهای زوجین قرار دارد، و با توجه به اینکه ارتباط، مهارتی است که می تواند آموخته شود (16). همچنین تحقیقات مختلف دیگر نشان داده که یکی از مهمترین عوامل مشکل ساز، اختلاط در ارتباط یا بعبارتی اختلال در فرآیند تفهیم و تفاهم است. در ایران نیز نتایج یک نظر سنجی که از 657 نفر از افراد 18 تا 30 تهرانی درباره موانع و مشکلات ازدواج شده است نشان داد که شرکت کنندگان یکی از موانع مهم ازدواج را عدم تفاهم اخلاقی ذکر کرده اند (16).
4-    نتیجه گیری کلی:
نهاد خانواده در فرهنگ ایرانی حائز اهمیت است و در مقایسه با سایر نهادهای جامعه از نظر اندازه کوچکترین ولی از نظر اعتبار و اثربخشی عظیم ترین و پایدارترین نهاد اجتماعی است، زیرا لازمه بقای جامعه متشکل از خانواده ها است،و مختصات جامعه از طریق روشن ساختن روابط خانوادگی موجود در آن قابل توصیف می باشد. پایه های اساسی خانواده را پیوند مقدس و سنت دیرینه ازدواج تشکیل می دهد که در آن زن و مرد بر اساس یک تعهد قانونی، شرعی، اجتماعی و عاطفی پیمان می بندند. این رابطه فقط به خاطر تمایلات آنی نیست بلکه زندگی آینده و خوشبختی زن و مرد و کودکان آنها بر اساس این پیوند قرار می گیرد، و بهداشت روانی نسل های جامعه در گرو تامین بهداشت روانی خانواده است. بنابراین، برای تشکیل یک خانواده خوب بی شک انتخاب همسر امر مهمی تلقی می شود. لازمه ایجاد علاقه به زن و مرد و نیز همسازی و همراهی در طول زندگی مشترک، تناسب علائق و عقاید طرفین می باشد. واضح است این امر همیشه موفقیت آمیز نیست و انتخاب صحیح فردی با نگرش ها و ارزش های مشابه سخت و کمتر امکان پذیر است. با تمام دشواری های موجود در مسیر انتخاب همسر و تشکیل خانواده، مع الوصف افراد تمایل به ازدواج دارند. یک توافق عمومی وجود دارد که خصوصیات شخصیتی نقش مهمی را در نتایج منفی و مثبت زناشوئی دارند (23). شایان ذکر است که روابط خوب به آسانی بدست نمی آید، بدست آوردن آن مستلزم تلاش مداوم است. آنچه در ایجاد یک روابط خوب زناشوئی مهم است، میزان هماهنگی  و تناسب شما با یکدیگر نیست، بلکه مهم این است که چگونه با سازگاری ها و ناهماهنگی ها مقابله می کنید (5). بعضی از جوانان و دانشجویان یکی از مشکلات خود را در امر ازدواج و داشتن زندگی زناشوئی، نیافتن فرد دلخواه را اشاره می کنند که  باید بگوییم یک مانع بزرگ برای خوشبخت شدن این است که در انتظار یک خوشبختی خیلی بزرگ باشیم (2). ما جوانان در زندگی برای امر ازدواج با توجه به معیارهای صحیحی که در مضامین دینی خود داریم، فرد دلخواه خود را هرگز پیدا نخواهیم کرد که 100 درصد مطابق معیارهای اخلاقی و زندگانی ما باشد که این خود نوعی از خودخواهی بوده که به مرور زمان سبب ناامیدی و افسردگی می شود. یکی از دلایل آنکه ما نمی توانیم فرد دلخواه را پیدا کنیم آن است که خواهش های دل پایان پذیر نیست چون گاهی هر لحظه چیزی می خواهد، پس کسی که بخواهد به خواسته های دل همیشه ترتیب اثر بدهد، سرگیجه گرفته و به درون چاله و چاه می افتد. دلیل دیگر این پدیده آن است که مرغ دل معمولا به تنهایی در آسمان هوس ها پرواز می کند و جایی را برای فرود آمدن و قرار گرفتن مناسب نمی بیند، آنقدر می پرد تا خسته می شود و نیمه جان، می افتد (2). در تحقیقات یعقوبی چوبری نیز به مشکل فقدان همسر دلخواه و مردد بودن در تصمیم گیری افراد اشاراتی صورت گرفته است که امید است به عنوان یک نکته اخلاقی مورد توجه جوانان قرار بگیرد (8). با توجه به تمام مشکلات، این نکته را هم می دانیم که لذت و خوشی، تنها با عوامل مادی به دست نمی آید و عوامل معنوی نیز در ایجاد شادی موثر اند. عوامل مادی نه تنها لذتی به انسان نمی بخشد، بلکه عذاب وجدان و تشویش روحی نیز به وجود می آورند، زیرا روح و وجدان، آماده لذت بردن نیست. غذای لذیذ، رابطه جنسی و خانه بسیار زیبا، اگر حرام و نامشروع و غیر معقول باشند، برای انسان سالم و طبیعی، تلخ و ناگوار می باشند. پرهیز از گناه در بیشتر مواقع، پرهیز از لذت های مادی سطحی است، ولی در عین حال، شادی آور است، زیرا روح آدمی به گونه ای است که گاهی از پرهیز و ریاضت معقول، مسرور می شود. ارضای تمایلات به هر صورت و در هر شرایط، شادی آور نیست و گاهی پرهیز از لذت، لذت بخش تر از نیل به لذت است (11). از عوامل خوشبختی که می توان به عنوان کلید سعات انسان ها از آن نام برد می توان به موارد ذیل اشاره نمود: گذشت و صبوری، صداقت، مشورت با پدر و مادر، تلاش مرد، خواسته ها و توقعات مناسب، داشتن آمادگی کامل برای زندگی زناشوئی، توجه به هماهنگی فکری و روحی با یکدیگر، عدم ارتباط دختر و پسر قبل از ازدواج، کمک به یکدیگر در کارها، اطاعت و تواضع همسردربرابر شوهر، الگو قرار دادن عوامل موفقیت دیگران، بی اعتنایی به دخالت های یکدیگر، سخن گفتن با نرمی و ملایمت، سعه صدر داشتن، اصلاح نقاط ضعف توسط طرفین، همدلی در خوشی و ناخوشی ها، قناعت اقتصادی داشتن، توجه به نظم و ترتیب و حل اختلاف در بین خود. هر زن و شوهری بدون استثناء می خواهند زندگی مشترک و با صفا و لذت بخش و سعادتمندی داشته باشند و برای یافتن چنین سعادتی به دنبال عوامل خوشبختی و سعادت می روند، سوال می کنند، می اندیشند، کتاب می خوانند و مشورت می کنند تا به مقصود خود برسند. حتی این نوع سوالات در رسانه های گروهی نیز مطرح می شود و مقالات متنوعی در مورد اهمیت مسئله ازدواج و عوامل خوشبختی و موفقیت آن به نگارش درآمده و به جواب های متعددی رسیده اند. دین مبین اسلام به تجزیه و تحلیل مطالب جزئی اهمیت زیادی داده است، زیرا کلی گویی در عمل نمی تواند برای ما راهنما و راهگشا باشد (6). حال با توجه به تمام موارد ذکر شده دین اسلام تمام مشکلاتی را که انسان ها با آن در ارتباط هستند را از حدود 1400 سال قبل، پیش بینی نموده و از طریق فرستادن پیامبران اعظیم الشان، امامان معصوم (ع) و کتاب راهنمای انسان ها یعنی قرآن، را به ما انسان ها هدیه داده است و پس تنها راه موفقیت و مطمئن ترین راه ما، رعایت موازینی می باشد که در این کتاب نورانی اشاره شده است. واقعا با توجه به موارد بسیاری که در نتایج مطالعات تحقیقات داخلی و خارجی مشاهده می کنیم تفاوتی در آن نمی بینید که با عمل به تکالیف اسلامی خود، سبب رسیدن به آرامش روحی، فکری، اخلاقی، جنسی و در نهایت انسانی می شویم یا این که به ندای نفس هوسران درون خود گوش داده و در آَن مسیر قدم بردارید که انتهای آن می دانیم که به ناکجا آباد می رسد و پیروان آن در نهایت پوچی و شخصیت حیوانی از این دنیا خواهند رفت و دیگر اثری از آنها باقی نخواهد ماند. حال خود ببینید که با تمام صحبت های انجام شده کدام راه بهتر است ؟ عمل به سفارشات دین مقدس اسلام یا هوای نفس ؟ قضاوت با شماست ...
مراجع
1-    امیدوار، ب. فاتحی زاده، م. و احمدی، س. ا.، بررسی تاثیر آموزش پیش از ازدواج بر انتظارات زناشویی دانشجویان در آستانه ازدواج در شهر شیراز. 1388. فصلنامه خانواده پژوهی، سال 5، شماره 18، تابستان: شماره صفحه های 246-231.
2-    آیینه ازدواج و روابط همسران، 1386، صدری، س. ض. چاپ هفتم، تهران، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان.
3-    باباپورخیرالدین، ج. طوسی، ف. و حکمتی، ع. مطالعه نقش عوامل تعیین کننده در سلامت اجتماعی دانشجویان. 1388. فصلنامه علمی – پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، سال 4، شماره 16، زمستان 1388: شماره صفحه های 27-8.
4-    بنی جمالی، ش. ا. نفیسی، غ. ر. و یزدی، س. م. ریشه یابی علل از هم پاشیدگی خانواده ها در رابطه با ویژگی های روانی – اجتماعی دختران و پسران قبل از ازدواج. 1383. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، دوره 3، سال 11، شماره های 1و2: شماره صفحه های 170-143.
5-    بهاری، س. ا. بررسی میزان رضایت زناشویی ازدواج های دانشجویی و عوامل موثر در آن. 1386. فصلنامه اندیشه های تازه در علوم تربیتی، سال 2، شماره 4، پاییز 1386، شماره صفحه های 40-27، نمایه شده در پایگاه اطلاعات علمی  http://www.sid.ir.
6-    بهشت خانواده، 1385، مصطفوی، س. ج. جلد دوم، چاپ سیزدهم، مشهد: انتشارات هاتف.
7-    بهشت خانواده، 1386، مصطفوی، س. ج.  جلد اول، چاپ نوزدهم، مشهد: انتشارات هاتف.
8-    پور گتابی، ح. و غفاری، غ.ر. علل افزایش سن ازدواج دختران، 1390، مجله زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دوره 9، شماره 1، بهار 1390: شماره صفحه های 34-7.
9-    تبریزی، م. هنجاریابی پرسشنامه رضایت ازدواج، 1386، مجله دانش و پژوهش در روانشناسی، شماره 34: شماره صفحه های 142-117.
10-    جوانان و انتخاب همسر، 1382، هاشمی نژاد، س.ح. انتشارات نشر سبحان، تهران، چاپ اول.
11-    حسین پور، م. مراحل ازدواج. مجله پرسمان، 1390، تهران، شماره 106، آبان 1390، شماره صفحه های 29-28.
12-    حسینی، م. محمدی، م. یغمایی، ف. علوی مجد، ح. و یزدجردی، م. بررسی معیارهای انتخاب همسر زنان در شرف ازدواج مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهری تابعه دانشگاه های علوم پزشکی شهر تهران. 1385، نشریه دانشکده پرستاری و مامایی، تابستان 1385، سال 16، شماره 53، شماره صفحه های 28-19. نمایه شده در پایگاه اطلاعات علمی  http://www.sid.ir.
13-    حقیقی زاده، م.ح. کرمی، خ. و سلطانی، ت. معیارهای گزینش همسر از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اهواز، 1389، فصلنامه علمی- پژوهشی علوم بهداشتی، سال 2، شماره 2، بهار 1389: شماره صفحه های 55- 44.
14-    حیدری، ج. جعفری، ه. افضلی، م. ع. محمد پور، د. ع. و محمودی، ق. معیارهای ازدواج از دیدگاه دانشجویان مجرد دانشگاه علوم پزشکی مازندران. 1387. پژوهش پرستاری، دوره 3، شماره های 10و11: شماره صفحه های 70-62.
15-    حیدری، م. مظاهری، م.ع. پور اعتماد، ح.ر. ساخت و هنجاریابی پرسشنامه رغبت سنج ازدواج، نسخه دانشجویی (پرساد)، 1383، مجله روانشناسی، سال 8، شماره 3، پیاپی 31، شماره صفحه های 261-251، نمایه شده در پایگاه اطلاعات علمی  http://www.sid.ir.
16-    حیدری، م. و مظاهری، م.ع. نسترن ادیب راد، مطالعه مقدماتی نقش آموزی مهارت های شناختی زندگی زناشوئی در تغییر باورهای ارتباطی دانشجویان، 1381، مجله روانشناسی 24، سال 6، شماره 4، زمستان 1381: شماره صفحه های 336-324.
17-    خلج آبادی فراهانی، ف. و مهریار، ا.ه. بررسی نقش خانواده در ارتباطات با جنس مخالف قبل از ازدواج در دختران دانشجو شهر در تهران، 1389، فصلنامه خانواده پژوهی، سال 6، شماره 24، زمستان 1389، شماره صفحه های 468-449.
18-    دلخموش، م.ت. سلسله مراتب ارزش های ازدواج در جوانان ایرانی، 1388، فصلنامه خانواده پژوهی، سال 5، شماره 18، تابستان 1388، شماره صفحه های 230-207.
19-    رحمت اللهی، ف. فاتحی زاده، م. و احمدی، س. ا. بررسی آسیب های ازدواج های زوجین شهر اصفهان، 1387. فصلنامه علمی – پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، سال 3، شماره 12، زمستان 1387: شماره صفحه های 76-46.
20-    صفائی، م. جوانان و عشق؛ تاثیر زمینه اجتماعی در مفهوم پردازی رابطه عاشقانه، 1390، مطالعات اجتماعی و روانشناختی زنان، سال 9، شماره 2، پاییز 1390: شماره صفحه های 104-81.
21-    عباس زاده، م. بهی، م. دربندی، م.ع. یوسفی، م. و جمال زاده، ف. بررسی معیارهای دانشجویان دختر و پسر دانشگاه علوم پزشکی زابل در سال 1387، 1389، فصلنامه علمی پژوهشی رستمینه، شماره3، زمستان 89: شماره صفحه های 88-80.
22-    عسگری ندوشن، ع. عباسی شوازی، م.ج. و صادقی، ر. مادران، دختران و ازدواج (تفاوت های نسلی در ایده ها و نگرش های ازدواج در شهر یزد)، 1388. مجله مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، تابستان 1388، سال 11، شماره 44، شماره صفحه های 36-7، نمایه شده در پایگاه اطلاعات علمی  http://www.sid.ir.
23-    عطاری، س. ع. الهی فرد، ا. و مهرابی زاده هنرمند، م. بررسی رابطه ویزگی های شخصیتی و عوامل فردی – خانوادگی با رضایت زناشویی در کارکنان اداره های دولتی شهر اهواز، 1385، مجله علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، پاییز 1385، دوره 3، سال 13، شماره 1، شماره صفحه های 108-81.
24-    قاسمی اردهایی، ع. تاثیر محل زندگی (روستا/ شهر) بر زمان ازدواج زنان در ایران. 1386. فصلنامه روستا و توسعه، سال 10، شماره 2، تابستان 1386: شماره صفحه های87-64.
25-    قرآن کریم. ترجمه: قمشه ای، مهدی الهی. مشهد. انتشارات آیین تربیت- سنبله.
26-    مظاهری، م.ع. حیدری، م. و پوراعتماد، ح.ر. مقایسه بهداشت روانی در زوج های جشن های ازدواج دانشجویی و زوج های عادی، 1382، مجله روانشناسی، سال هفتم، شماره 1، بهار 1382:شماره صفحه های 72-52.
27-    موحد، م. و عباسی شوازی، م.ت. بررسی رابطه جامعه پذیری و نگرش دختران به ارزش های سنتی و مدرن در زمینه روابط شخصی دو جنس پیش از ازدواج، 1385، مجله مطالعات زنان، سال 4، شماره 1. بهار: شماره صفحه های 99-67.

نویسنده: مهرداد کمالی سنزیقی عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر

  • - گردآوری: تبیان گلستان
نظرات
تاریخ ارسال: ۱۳۹۳/۹/۱۵
 امیر

چند سالی موتارکه کردم و با پسرم ک یادگار ازدواج سابقم زندگی میکنم در گرگان متاسفانه نتوانستم با کسی ارتباط بر قرار کنم چگونه اعتماد کنم ؟چگونه میتوانم با کسی اشنا بشم که بتواند با بچه ام ارتباط عاطفی بر قرار بکند

تاریخ ارسال: ۱۳۹۳/۹/۱۵
 مدیر سایت

لطفا با شماره اداره تبلیغات اسلامی با مسئول سایت تبیان تماس بگیرید 01732324571

تاریخ ارسال: ۱۳۹۳/۹/۱۵
 امیر

چند سالی موتارکه کردم و با پسرم ک یادگار ازدواج سابقم زندگی میکنم در گرگان متاسفانه نتوانستم با کسی ارتباط بر قرار کنم چگونه اعتماد کنم ؟چگونه میتوانم با کسی اشنا بشم که بتواند با بچه ام ارتباط عاطفی بر قرار بکند


 نام:
 *نظر:
ملاقات عمومی مدیر کل

ملاقات عمومی با مدیرکل سازمان تبلیغات اسلامی استان گلستان

هرهفته روزهای سه شنبه


ارتباط مستقیم با مدیر کل
از طریق پورتال

 

کنگره شعر اهل بیت (ع...

برگزاری کنگره شعر اهل بیت (ع) در گلستان

 

مسابقه ویژه

برای شرکت در مسابقه

جشنواره قرآنی آوا ها و

نغمه های قرآنی 

از دکمه زیر استفاده کنید 

 

 

برای شرکت در مسابقه

مهمانی لاله ها

از دکمه زیر استفاده کنید

 

 

 

                                                                         برای شرکت در مسابقه

مسابقه حضرت امام خمینی(ره)

از دکمه زیر استفاده کنید 

  

 

برندگان مسابقه 30 روز رمضان